Waarom mondontwikkeling meer zegt dan je denkt
Een kind dat op alles sabbelt, zijn speen niet wil loslaten of lang blijft kauwen op een stuk brood. In de opvang zie je het elke dag. Meestal zonder dat het veel aandacht krijgt. Toch zegt dit gedrag iets over de ontwikkeling. Vooral over de rol van de mond bij het leren praten.
De mond en spraakontwikkeling
In de eerste jaren ontwikkelen de spieren in de mond zich nog volop. Door te zuigen, kauwen en sabbelen oefenen kinderen hun lippen, tong en kaak. Dat hebben ze nodig om later klanken goed te kunnen vormen.
Volgens het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid hangt een goed ontwikkelde mondmotoriek samen met spraakontwikkeling. Kinderen die weinig variatie hebben in hoe ze hun mond gebruiken, kunnen soms later beginnen met praten of minder duidelijk verstaanbaar zijn. Het gaat daarbij niet om één oorzaak, maar om het totaal van wat een kind doet en aangeboden krijgt.
De rol van eten en een speen
Veel van die ontwikkeling zit in gewone momenten, zoals eten. Zachte voeding vraagt weinig van de mondspieren. Dat is makkelijk, maar het zorgt er ook voor dat kinderen minder oefenen. Steviger eten, zoals stukjes fruit of een broodkorst, vraagt meer en helpt juist bij de ontwikkeling van de spieren.
Een speen is op zichzelf geen probleem. Maar als een kind hem vaak en lang gebruikt, wordt de mond minder uitgedaagd om andere bewegingen te maken.
Observeren helpt meer dan ingrijpen
Voor professionals zit de waarde vooral in goed kijken. Niet alles hoeft meteen aangepast te worden. Wel is het goed om patronen te herkennen. Een kind dat weinig kauwt, weinig varieert in geluiden en vaak een speen gebruikt, laat iets anders zien dan een kind dat veel oefent met zijn mond. Dat betekent niet dat er direct iets aan de hand is, maar het kan wel aanleiding zijn om er iets bewuster naar te kijken.
Samen in gesprek Wat je ziet, kun je meenemen in het contact met ouders of collega’s. Vaak is dat al genoeg. Soms past het gedrag gewoon bij de fase van het kind. In andere gevallen kan het helpen om iets te veranderen in voeding of speengebruik. En als er twijfel blijft, kan een logopedist meekijken.
Kleine momenten maken verschil
Dit onderwerp laat vooral zien hoe belangrijk kleine, dagelijkse momenten zijn. Tijdens het eten, spelen of troosten gebeurt al veel. Door daar net iets bewuster naar te kijken, kun je ontwikkeling ondersteunen zonder dat het ingewikkeld wordt.
Wil je hier dieper op ingaan? In de Kinderopvang Academy vind je modules over spraak- en taalontwikkeling die je helpen om dit soort signalen nog beter te herkennen en te bespreken met ouders. Praktisch, toepasbaar en afgestemd op jouw werk in de opvang. 🎓 Ontdek de Kinderopvang Academy
Bronnen:
• Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (o.a https://www.jgzrichtlijnen.nl/richtlijn/richtlijn-borstvoeding-jgz-multidisciplinair/1-definitie-en-achtergrond-informatie/1-8-risico-en-beschermende-factoren/1-8-11-kind-fopspeengebruik/
• Wibinet https://wibnet.nl/mens/wetenschappers-waarschuwen-tegen-langdurig-gebruik-van-fopspeen
• American Speech-Language-Hearing Association https://www.asha.org/public/speech/
