Een kind rent bij binnenkomst meteen naar je toe. Een peuter zoekt na een val troost op schoot. Een ander kind kijkt eerst even voordat het durft te spelen. Je herkent deze momenten vast uit de opvang. Een kind laat je daarin zien: ik weet dat jij er bent.
Kinderen hechten zich in de eerste plaats aan hun ouders en andere vaste verzorgers. Ook andere volwassenen kunnen belangrijk voor ze worden. Als pedagogisch professional of gastouder vervang je de relatie met thuis niet. Je kunt een kind wél iets belangrijks bieden. De ervaring dat er ook hier iemand is die hem kent. Iemand die ziet wat hij nodig heeft en reageert als dat nodig is.
Dat gevoel van veiligheid is belangrijk. Wie zich veilig voelt, durft op onderzoek uit te gaan. Een kind kijkt even naar jou en loopt dan naar de andere kant van de ruimte. Het probeert zelf die hoge trede op te klimmen. Het maakt contact met een ander kind. Of het durft iets nieuws te proberen, juist omdat jij in de buurt bent.
Wat kinderen leren als ze op onderzoek uitgaan, lees je in ons blog over peuters zelf laten ontdekken.
Niet ieder kind laat hetzelfde zien
Sommige kinderen laten heel duidelijk merken dat ze je nodig hebben. Ze zoeken je op, vragen om hulp of blijven dichtbij. Andere kinderen doen dat nauwelijks. Ze spelen zelfstandig, vragen weinig en lijken zich makkelijk aan te passen. Dat is prettig, zeker op een druk moment. Maar vraagt een kind weinig aandacht? Dan heeft het niet automatisch weinig aandacht nodig.
Sta juist bij zo’n kind af en toe bewust stil. Zoekt het uit zichzelf contact met jou? Hoe reageert het als jij toenadering zoekt? Laat het zich troosten als het verdrietig is? En wat gebeurt er als de dag ineens anders loopt dan normaal? Eén reactie zegt weinig. Het gaat om wat je over langere tijd ziet. Je plakt daarmee geen etiket op een kind. Je begrijpt beter wat het nodig heeft.
Veiligheid ontstaat in gewone momenten
Hechting klinkt misschien als een groot pedagogisch onderwerp. In de praktijk zit het in heel kleine dingen. Je begroet een kind bij naam als het binnenkomt. Je vertelt wat er gaat gebeuren voordat jullie aan tafel gaan. Je blijft rustig als een kind overstuur is. Je weet dat de ene peuter graag even op schoot zit. En dat de andere eerst afstand nodig heeft.
Door zulke momenten steeds opnieuw te beleven, leert een kind jou kennen. Het ontdekt: zo reageert zij meestal. Dit gebeurt er na het eten. Als ik verdriet heb, komt er iemand. En als ik klaar ben met troost zoeken, mag ik weer verder. Die voorspelbaarheid geeft rust.
Wat jouw rust doet als een kind overstuur raakt, lees je in ons blog over een driftbui bij een peuter.
Ook als de dag druk is
Natuurlijk kun je niet de hele tijd met één kind bezig zijn. In de opvang gebeurt altijd van alles tegelijk. Er moet gegeten worden. Iemand heeft hulp nodig op het toilet. En ondertussen ontstaat er ruzie om een speelgoedauto.
Hechtingsgericht werken betekent dus niet dat je ieder signaal meteen ziet. Of dat je altijd perfect reageert. Het betekent vooral dat een kind erop kan vertrouwen dat je beschikbaar blijft. Ook als je even niet meteen kunt komen. Ook als een kind zelf nauwelijks om aandacht vraagt. En ook nadat je een keer verkeerd hebt ingeschat wat er aan de hand was.
Een relatie hoeft niet perfect te gaan om te groeien. Hij groeit doordat een kind steeds opnieuw merkt dat het bij jou terechtkan.
Bronnen
- Nederlands Jeugdinstituut. Hechting en hechtingsproblemen.
- Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. Hechting.
- Ahnert, L., Pinquart, M. & Lamb, M.E. (2006). Security of Children’s Relationships With Nonparental Care Providers.
