Jonge kinderen willen hun omgeving begrijpen. Dus kijken ze. Ze proberen, vergelijken en beginnen opnieuw. Voor jou lijkt dat soms zoekend of ongeconcentreerd. Toch kan juist dat zoeken een belangrijk deel zijn van hoe een kind leert.
Onderzoek van het Baby & Child Research Center in Nijmegen laat iets opvallends zien. Peuters verzamelen informatie verrassend gericht. Kinderen tussen 18 en 36 maanden kregen een zoektaak. Ze moesten een verborgen dier vinden. Vooral peuters vanaf ongeveer 24 maanden pasten hun zoekgedrag aan de situatie aan. Was de omgeving voorspelbaar? Dan zochten ze gericht. Was de situatie minder duidelijk? Dan verkenden ze juist breder.
Leren zit ook in het zoeken
Dat inzicht is interessant voor jouw pedagogische praktijk. Kijkt een kind eerst rond voordat het begint? Dan hoeft het niet afgeleid te zijn. Probeert een kind verschillende oplossingen? Dan is het niet automatisch ongeconcentreerd. Het jonge brein probeert verbanden te leggen. Wat gebeurt er als ik dit doe? Waar zou iets kunnen liggen? Werkt dezelfde aanpak nog een keer? Door te proberen en soms te mislukken, verzamelt een kind nieuwe informatie.
Niet te snel overnemen
Als pedagogisch professional wil je een kind natuurlijk helpen. Zeker als iets niet meteen lukt. Toch kan het waardevol zijn om niet direct een oplossing te geven. Neem een kind dat een puzzelstukje een paar keer verkeerd neerlegt. Dat kind is ondertussen volop aan het leren. Hetzelfde geldt voor een peuter die blokken probeert te stapelen. Of die zelf ontdekt hoe speelgoed werkt. Wacht je even, dan krijgt een kind de kans om zelf een volgende stap te zetten.
Dat betekent niet dat je niets doet. Observeren is ook handelen. Je kijkt wat een kind probeert en hoe het reageert. En je ziet op welk moment het jouw steun wél nodig heeft.
Hoe je meekijkt als een kind buiten iets spannends probeert, lees je in ons blog over buitenspelen in de kinderopvang.
De omgeving doet mee
Ook de speelomgeving kan kinderen uitnodigen om zelf te onderzoeken. Daar is niet steeds nieuw speelgoed voor nodig. Kleine veranderingen zijn vaak al genoeg. Leg ander materiaal op tafel. Zet een doos klaar voor vrij spel. Of kies voorwerpen die kinderen op meerdere manieren kunnen gebruiken. Hoe minder vastligt wat een kind ermee moet, hoe meer ruimte er is voor eigen ideeën.
Wat er gebeurt als je even niets aanbiedt? Daarover gaat ons blog over verveling bij kinderen.
Pedagogisch vakmanschap zit soms in wachten
Pedagogisch handelen koppelen we vaak aan stimuleren, begeleiden en ondersteunen. Vakmanschap zit ook in iets anders. Je herkent het moment waarop een kind zelf verder kan. Niet ieder probleem hoeft meteen opgelost. Niet iedere zoektocht hoeft gestuurd.
Soms leert een kind het meest in die paar seconden waarin jij nog even kijkt.
Zoek je ideeën voor een speelomgeving die uitnodigt tot ontdekken? Bekijk de activiteiten van DoenKids.
Bronnen
- Poli, F., Li, Y., Naidu, P., Mars, R.B., Hunnius, S. & Ruggeri, A. (2024). Toddlers strategically adapt their information search. Nature Communications, 15, 5780.
- Baby & Child Research Center Nijmegen, samenwerking tussen Radboud Universiteit, Radboudumc en Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek.
